کشف تکان‌دهنده دانشمندان درباره فعالیت تخمدان‌ها پس از یائسگی؛ تحریک التهاب پیر چشمی و بیماری‌های مزمن

دوران یائسگی همواره به عنوان یکی از بزرگ‌ترین و چالش‌برانگیزترین مراحل تغییر در بدن زنان (تخمدان‌ها )شناخته می‌شود. با آغاز این دوره، دگرگونی‌های متعددی در اشکال و ابعاد مختلف رخ می‌دهد؛ از موارد غافلگیرکننده‌ای مانند تغییر در طنین و لحن صدا گرفته تا موارد کاملاً پیش‌بینی‌شده نظیر توقف چرخه‌های باروری. با این حال، جدیدترین تحقیقات فناوری‌های پزشکی و زیستی نشان می‌دهد که سیستم تولید مثل زنان دستخوش یک تغییر بسیار عجیب و آزاردهنده می‌شود که در درازمدت برای سلامت عمومی بدن آن‌ها بسیار مضر است.

کشف رفتار جدید و مخرب تخمدان‌ها در دوران پس از باروری

به گزارش خانه مهتاب به نقل از نیویورک پست (New York Post)، پژوهش‌های نوین بیومدیکال نشان می‌دهند که تخمدان‌ها پس از یائسگی، برخلاف تصورات پیشین علمی، به طور کامل غیرفعال نمی‌شوند، بلکه دستخوش یک تغییر ساختاری بزرگ می‌گردند که می‌تواند در سنین پیری آسیب‌های جدی به سلامت زنان وارد کند. به طور سنتی، یائسگی به عنوان نقطه‌ای تعریف می‌شود که در آن تخمدان‌ها به مدت ۱۲ ماه متوالی دیگر تخمکی تولید نمی‌کنند؛ امری که باعث شده بود محققان و پزشکان تصور کنند این سیستم به طور کامل خاموش و بازنشسته شده است.

اما مطالعه جدیدی که در مجله علمی معتبر «تولید مثل انسان مولکولی» (Molecular Human Reproduction) به چاپ رسیده، فاش کرده است که تخمدان‌ها به جای بازنشستگی، دچار نوعی تغییر شغل و دگرگونی در عملکرد حیاتی خود می‌شوند. محققان با بررسی بافت تخمدان موش‌های آزمایشگاهی دریافتند که با افزایش سن، این غدد تولید مثلی انباشته از سلول‌های ایمنی می‌شوند که سیگنال‌های پیش‌التهابی شدیدی را از خود صادر می‌کنند.

پدیده پیر التهابی (Inflammaging) و خطرات آن برای بدنه سلامت زنان

این تغییر رویه در ترشحات هورمونی و سلولی می‌تواند خبر بسیار بدی برای بدن‌های در حال پیر شدن باشد؛ چرا که التهاب مزمن درجه پایین به طور مستقیم با بیماری‌های ناشی از کهولت سن مرتبط است و به مرور زمان به بافت‌های سالم بدن آسیب می‌رساند. تخمدان‌ها حتی پس از توقف کامل تولید تخمک، فعالیت خود را متوقف نمی‌کنند، بلکه تغییر کاربری داده و نقش یک اندام شبه‌ایمنی و کاملاً التهابی را به خود می‌گیرند. این اندام‌ها تولید انواع سلول‌های ایمنی را افزایش داده و دچار پدیده «پیر التهابی» (Inflammaging) می‌شوند؛ یعنی همان التهاب طولانی‌مدتی که با افزایش سن در بدن شکل می‌گیرد و توسعه می‌یابد.

وقوع التهاب در بدن تا حد مشخصی برای ما مفید و ضروری است. دکتر برایان براون (Dr. Brian Brown)، مدیر موسسه ژنومیک ایکان در مرکز درمانی ماونت ساینای منهتن، در این باره می‌گوید: «در یک وضعیت ایده‌آل و سالم، سیستم ایمنی شما با عفونت‌ها مبارزه می‌کند، سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد و پس از پایان کار، فعالیت خود را متوقف و سیستم را خاموش می‌کند.»

تسهیل ابتلا به آلزایمر، دیابت و سرطان با تحریک التهاب مزمن

اما برعکسِ التهاب حاد که به طور موقت برای بهبود یک زخم یا بریدگی ایجاد می‌شود، پاسخ ایمنی مداوم و التهاب مزمن ناشی از فعالیت‌های جدید تخمدان‌ها می‌تواند عامل زمینه‌ای و محرک اصلی در بروز چندین بیماری مرتبط با سن باشد؛ بیماری‌های خطرناکی مانند:

• بیماری‌های قلبی و عروقی (Cardiovascular Disease)
• بیماری آلزایمر و زوال عقل (Alzheimer’s)
• آرتریت و التهاب مفاصل
• دیابت نوع ۲

پدیده پیر التهابی همچنین توجیه می‌کند که چرا تشخیص‌های ابتلا به سرطان پس از مرز نیم‌قرن زندگی به شدت افزایش می‌یابد؛ به طوری که ۹۰ درصد سرطان‌ها پس از سن ۵۰ سالگی خود را نشان می‌دهند. در این وضعیت، گلبول‌های سفید خون به طور مداوم به تولید پروتئین‌های سیتوکین ادامه می‌دهند که این امر منجر به ایجاد یک وضعیت التهابی پایدار در بدن می‌شود. این التهاب مداوم، شناسایی و حمله به سلول‌های سرطانی را برای سیستم ایمنی بدن بسیار دشوارتر و پیچیده‌تر می‌کند.

تحول در ساختار مراقبت‌های بهداشتی و درمانی زنان مسن

مدیریت و کنترل این التهاب‌ها با افزایش سن دستخوش تغییر می‌شود. دکتر براون در این رابطه اضافه می‌کند: «به ویژه پس از سن ۴۰ سالگی، بدن ما برای کاهش و فرونشاندن شعله‌های التهاب با دشواری‌های بیشتری مواجه می‌شود.» اگرچه این مطالعه روی تخمدان موش‌ها انجام شده است که ساختار آن‌ها به طور کامل شبیه‌سازی دقیق بدن انسان نیست، اما تاریخچه تکاملی مشابه میان این دو پستاندار، نشانه‌ها و شواهد بسیار محکمی از آنچه در بدن انسان رخ می‌دهد را در اختیار دانشمندان فناوری پزشکی می‌گذارد.

یافته‌های این تحقیق یک پیشرفت دیپلماتیک و علمی بزرگ برای زنانی است که دوران باروری را پشت سر گذاشته‌اند یا کسانی که به دلایل پزشکی تخمدان‌های خود را با جراحی برداشته‌اند؛ با این حال، این کشف چالش‌ها و سوالات جدیدی را پیش روی ساختار مراقبت‌های بهداشتی زنان مسن قرار می‌دهد.

فرانسیسکا دانکن (Francesca Duncan)، مدیر این پروژه پژوهشی، در پایان تاکید کرد: «این یافته‌ها فرضیه قدیمی مبنی بر بی‌اثر و خنثی بودن تخمدان‌ها پس از دوران باروری را به طور کامل به چالش می‌کشد؛ در عوض نشان می‌دهد که این اندام یک هویت ایمنی جدید را به دست می‌آورد که پتانسیل تاثیرگذاری غدد درون‌ریز و پاراکرین را بر روند پیری کل بدن داراست.»