پیوند قلب جزئی: انقلابی کوچک در دنیای جراحی قلب کودکان

پیوند قلب جزئی، انقلابی در دنیای جراحی! چگونه یک عمل جراحی خلاقانه جان نوزادانی که با نقص مادرزادی قلب متولد میشوند را نجات میدهد؟ راز موفقیت این روش در چیست و چرا میتواند در آینده جایگزین پیوندهای کامل قلب شود؟

به گزارش بخش اخبار سلامت خانه مهتاب از نیویورک تایمز، یک عمل جراحی نوین و پیشگامانه به نام «پیوند قلب جزئی» (Partial Heart Transplant) در حال تغییر دادن رویکرد پزشکان به درمان نقص های مادرزادی قلب در کودکان است. این روش جدید که از بافت زنده قلب اهداکننده برای ترمیم قلب بیمار استفاده میکند، نتایج امیدوارکنندهای را به دنبال داشته است و میتواند جایگزینی برای جراحی های پرخطر و پرعارضه باشد.

تولد دوباره یک نوزاد با جراحی نوآورانه

این داستان با تولد اوون مونرو، نوزادی که با یک نقص مادرزادی مهلک قلبی متولد شد، آغاز میشود. رگ های قلب او که وظیفه انتقال خون به ریه ها و سایر اعضای بدن را بر عهده داشتند، به هم جوش خورده بودند و تنها یک لوله ناقص برای جریان خون باقی مانده بود. این شرایط، او را در چند ساعت اول زندگی به سمت نارسایی قلبی سوق داد و ده ها نوع دارو به سختی او را زنده نگه داشته بودند. درمان این نقص، که به آن «ترانکوس آرتریوسوس» میگویند، معمولا با یک عمل جراحی بسیار پرخطر همراه است که نزدیک به نیمی از نوزادان در یک ماه اول و دو سوم آن ها در یک سال اول پس از عمل، جان خود را از دست میدهند. اما دکتر جوزف تورک، رئیس جراحی قلب کودکان در مرکز پزشکی دانشگاه دوک، راه حل متفاوتی را پیشنهاد داد: پیوند قلب جزئی.

این جراح تصمیم گرفت از دریچه ها، رگ ها و عضلات یک قلب اهدایی برای ترمیم قلب خود اوون استفاده کند. وقتی تایلر مونرو، مادر اوون، از دکتر تورک در مورد سابقه این عمل پرسید، دکتر با صداقت کامل پاسخ داد: «خب، این عمل را روی پنج بچه خوک انجام داده ام.» با این حال، والدین اوون، با وجود ریسک بالا، به دکتر تورک اعتماد کردند و در نهایت در تاریخ ۲۲ آوریل ۲۰۲۲، پس از یک جراحی هشت ساعته، اولین پیوند موفق قلب جزئی بر روی اوون که تنها ۱۷ روز داشت، با موفقیت انجام شد.

دریچه هایی که با کودک رشد میکنند

تاکنون، کمتر از ۵۰ نفر در سراسر جهان تحت این عمل جراحی قرار گرفته اند که بیشتر آن ها در دانشگاه دوک انجام شده است. در یک مطالعه جدید که در «ژورنال انجمن پزشکی آمریکا» منتشر شد، محققان برای اولین بار نتایج این عمل را به طور سیستماتیک بررسی کردند. این مطالعه، وضعیت اوون و ۱۸ بیمار دیگر را که سن آن ها از دو روز تا اوایل سی سالگی متغیر بود، مورد پیگیری قرار داد. نتایج نشان میدهد که دریچه های پیوندی سالم و قابل اعتماد هستند و حتی در نوزادان به طور طبیعی رشد کرده اند. با این حال، میانگین دوره پیگیری تنها شش ماه بوده و هنوز مشخص نیست که آیا این دریچه ها در طولانی مدت نیز به عملکرد خود ادامه خواهند داد یا خیر.

دکتر کوین دالی، مدیر پزشکی برنامه پیوند قلب در بیمارستان کودکان بوستون، میگوید یکی از بزرگترین مزایای این روش، استفاده از دریچه های زنده است که با رشد کودک، بزرگ میشوند. در این مطالعه، نه نوزاد برای حدود یک سال پیگیری شدند و در طول این مدت، اندازه دریچه های پیوندی آن ها دو برابر شد. هرچند هنوز نمیتوان با قطعیت در مورد تداوم این رشد صحبت کرد، اما شواهد موجود بسیار امیدوارکننده هستند.

کاهش نیاز به داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

یکی دیگر از چالش های اصلی در پیوندهای کامل قلب، نیاز به مصرف مادام العمر داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی است که میتواند منجر به عفونت های جدی و آسیب کلیه در طولانی مدت شود. دکتر تورک و تیمش در دانشگاه دوک توانستند میزان این داروها را در بیماران تحت عمل پیوند قلب جزئی، به حدود یک چهارم دوز معمول کاهش دهند که به عقیده آن ها برای جلوگیری از بسیاری از عوارض جانبی کافی است.

در یک مورد استثنایی، کیکس سودربلوم، نوزاد دیگری که تحت این عمل قرار گرفت، پس از یک ماه به دلیل عفونتی غیر مرتبط، مصرف داروهای سرکوب کننده ایمنی را قطع کرد. با کمال تعجب، دریچه قلب او همچنان به رشد خود ادامه داد که این موضوع این فرضیه را مطرح میکند که شاید در پیوندهای قلب جزئی، نیاز به سرکوب طولانی مدت سیستم ایمنی نباشد. البته، دکتر دیوید کالفا، رئیس جراحی قلب و عروق در بیمارستان کودکان نیکلاس در میامی، معتقد است که هنوز برای نتیجه گیری قطعی زود است و تحقیقات بیشتری برای تعیین دوز و مدت مناسب مصرف این داروها مورد نیاز است.

دریچه های بادوام برای بزرگسالان

با وجود اینکه رشد دریچه ها برای بزرگسالان چندان مهم نیست، اما پیوند قلب جزئی میتواند برای آن ها نیز بسیار مفید باشد. دریچه های قلبی که از جسد یا بافت حیوانی تهیه میشوند، به مرور زمان از بین میروند و باید هر ۱۵ سال یک بار تعویض شوند، در حالی که دریچه های پیوندی در پیوندهای جزئی میتوانند خود را ترمیم و بازسازی کنند. همچنین، استفاده از دریچه های مکانیکی، بیماران را مجبور به مصرف مادام العمر داروهای رقیق کننده خون میکند که میتواند بارداری را پیچیده کرده و فعالیت های بدنی را محدود کند. به گفته دکتر ویلیام هیسینگر، جراح قلب و عروق در استنفورد، پیوند قلب جزئی میتواند گزینه ای بادوام تر و بدون نیاز به داروهای رقیق کننده خون باشد.

فراتر از دریچه ها: آینده ای نامحدود

تا به امروز، از پیوند قلب جزئی برای درمان نقص های دریچه ای استفاده شده است، اما دکتر راجب معتقد است که همین اصل میتواند برای رگ های مختلف قلبی و حتی یک حفره کامل از قلب نیز به کار گرفته شود. او میگوید: «در تئوری، میتوان تقریباً هر قسمت از قلب را پیوند زد.»

این عمل جراحی هنوز در مراحل اولیه خود قرار دارد و تنها در کمتر از ۱۰ بیمارستان در آمریکا انجام میشود. پزشکان هنوز بهترین روش برای تطبیق اهداکننده و گیرنده، نظارت بر رد پیوند و حتی انجام عمل را نمیدانند. با این حال، نتایج اولیه بسیار امیدوارکننده است.

اوون مونرو، که زمانی تولدش معجزه بود، اکنون یک کودک سالم سه و نیم ساله است که به گفته مادرش، “زندگی را با تمام وجود تجربه میکند.” او عاشق بازی با بلوک ها، کشتی گرفتن با پدرش و دویدن در خانه است. اوون این هفته به طور رسمی پیش دبستانی خود را آغاز کرد. مادرش میگوید: «اوون در آینده یک مهندس خواهد شد.» والدین اوون میدانند که پسرشان اولین نمونه واقعی از این نوع جراحی است و هیچ کس نمیتواند به آن ها بگوید که دریچه های قلب او چقدر دوام خواهند آورد. اما آن ها در این باره نگران نیستند. تایلر مونرو میگوید: «ما روی نکات منفی تمرکز نمیکنیم. ما فقط از هر لحظه ای که با او داریم، بی نهایت سپاسگزاریم.»