آیا ترند پروتئین‌مکسینگ (Proteinmaxxing) برای همه مناسب است؟ توضیح متخصص قلب درباره میزان بهینه مصرف پروتئین

اصطلاح پروتئین‌مکسینگ (Proteinmaxxing) این روزها به یکی از ترندهای داغ و فراگیر در دنیای تناسب اندام و فیتنس تبدیل شده است؛ رویکردی که در آن ورزشکاران و علاقه‌مندان به سلامتی با هدف عضله‌سازی سریع و بهبود توان بدنی، مصرف مقادیر بسیار زیادی از منابع پروتئینی را در اولویت قرار می‌دهند. هرچند دریافت پروتئین کافی برای سلامت بدن نقشی حیاتی دارد، اما مصرف بیش از حد لزوم همیشه به نتایج بهتر ختم نمی‌شود. حال این پرسش مطرح می‌شود که آیا همه افراد باید از این موج فراگیر پیروی کنند؟

به گزارش خانه مهتاب به نقل از هندوستان تایمز (Hindustan Times)، دکتر آلوک چوپرا (Dr Alok Chopra)، بنیان‌گذار، مدیر و متخصص برجسته قلب و عروق در بیمارستان آشلوک (Aashlok) با بیش از ۴۰ سال تجربه بالینی، به تحلیل این موضوع پرداخته است که آیا ترند پروتئین‌مکسینگ رویکردی اصولی برای عموم جامعه است یا خیر. وی در یک ویدیوی آموزشی تأکید می‌کند: «مصرف بیشتر پروتئین همواره به معنای بهتر بودن نیست. نیازهای واقعی شما به سن، سطح فعالیت فیزیکی، وضعیت سلامتی و اهداف فردی بستگی دارد. نکته کلیدی، دریافت مقدار مناسب و متناسب با شرایط شماست، نه صرفاً افزایش بی‌رویه مصرف.»

بزرگسالان سالم؛ تعادل در برابر افراط

امروزه بسیاری از بزرگسالانی که به سلامت خود اهمیت می‌دهند، تمرکز ویژه‌ای بر حداکثرسازی میزان پروتئین دریافتی دارند. با این حال، به گفته دکتر چوپرا، هدف اصلی باید تأمین نیازهای پایه بدن بر اساس وزن و سطح تحرک بدنی باشد، نه مصرف بیش از حد. وی می‌گوید: «اگر یک فرد بزرگسال سالم با فعالیت معمولی هستید، نیازی به مصرف افراطی پروتئین ندارید. توصیه پایه و استاندارد برای بزرگسالان سالم حدود ۰.۸ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز است. البته بسته به سبک زندگی و اهداف، این میزان می‌تواند اندکی تغییر کند.»

افراد فعال و ورزشکاران؛ سقف اثربخشی پروتئین در عضله‌سازی

بسیاری از افراد با ورود به باشگاه ورزشی، بلافاصله به سراغ مصرف شیک‌های پروتئین وی (Whey) می‌روند تا روند رشد عضلات را تقویت کنند. اگرچه با افزایش تمرینات ورزشی نیاز بدن به آمینواسیدها بیشتر می‌شود، اما دریافت مقادیری بالاتر از ظرفیت فیزیولوژیک بدن لزوماً به مزایای بیشتر منجر نمی‌شود و پس از پر شدن ذخایر، اثربخشی آن به مرحله ثبات (پلاتو) می‌رسد.

این متخصص قلب توضیح می‌دهد: «اگر تمرینات قدرتی و بدنسازی انجام می‌دهید، بله؛ نیاز شما به پروتئین افزایش می‌یابد. اما یک سقف مشخص برای این اثرگذاری وجود دارد. مصرف بی‌پایان پروتئین به طور خودکار به معنای عضله بیشتر نیست؛ در حقیقت تمرینات مقاومتی محرک اصلی رشد عضلانی هستند.»

سالمندان بالای ۶۵ سال؛ حفظ توده عضلانی و پیشگیری از سارکوپنی

با افزایش سن، فرآیند طبیعی تحلیل توده عضلانی (سارکوپنی) آغاز می‌شود. از این رو، دریافت پروتئین کافی در کنار تمرینات قدرتی سبک، برای حفظ توان حرکتی، استقلال فردی و سلامت مفاصل اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.

دکتر چوپرا خاطرنشان می‌کند: «اگر بالای ۶۵ سال سن دارید، پاسخ مثبت است. سالمندان گروهی هستند که من توجه ویژه‌ای به میزان پروتئین دریافتی آن‌ها دارم. با بالا رفتن سن، حفظ عضلات بسیار مهم می‌شود. دستورالعمل‌های معتبر پزشکی دریافت ۱ تا ۱.۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز را برای افراد مسنِ سالم همراه با ورزش مقاومتی پیشنهاد می‌کنند.»

کودکان و نوجوانان؛ اولویت با رژیم غذایی متنوع و متعادل

کودکان و نوجوانان در سنین رشد به مقادیر کافی پروتئین نیاز دارند، اما نیازی نیست وارد ترندهای بزرگسالان نظیر پروتئین‌مکسینگ شوند. برای این گروه سنی، یک رژیم غذایی متوازن و غنی تمامی نیازهای رشد را برطرف می‌کند.

دکتر چوپرا تشریح می‌کند: «کودکان و نوجوانان برای رشد به پروتئین احتیاج دارند، اما نباید در ترندهای فیتنس بزرگسالان شرکت کنند. یک رژیم غذایی متعادل که شامل پروتئین‌های باکیفیت، کربوهیدرات‌های پیچیده، چربی‌های سالم، فیبر و انواع ریزمغذی‌ها باشد، بسیار مهم‌تر از مصرف بیش از حد غذاهای های‌پروتئین (High-Protein) فرآوری‌شده است.»

دوران بارداری و شیردهی؛ تغذیه هدفمند و متناسب

زنان در دوره بارداری و شیردهی برای پشتیبانی از رشد جنین، سلامت عمومی و ریکاوری بافت‌ها به منابع مغذی بیشتری نیاز دارند. با این حال، تأمین این نیازها نباید صرفاً به بارگذاری مفرط پروتئین محدود شود.

وی تأکید می‌کند: «در دوران بارداری و شیردهی نیاز به پروتئین افزایش می‌یابد، اما برنامه تغذیه‌ای در این مقطع حساس باید کاملاً متعادل، علمی و متناسب با شرایط مادر تنظیم شود، نه به صورت افراطی و مکسینگ.»

بیماران مبتلا به بیماری‌های کلیوی؛ خطرات افزایش بی‌رویه پروتئین

در افراد مبتلا به نارسایی یا بیماری‌های کلیوی، فرآیند دفع و پردازش متابولیت‌های پروتئینی با چالش همراه است. پیروی از رژیم‌های پرپروتئین در این دسته از بیماران می‌تواند فشار شدیدی به بافت کلیه وارد کند و وضعیت بیماری را تشدید نماید.

دکتر چوپرا هشدار می‌دهد: «اگر سابقه بیماری کلیوی دارید، افزایش خودسرانه پروتئین بسیار نامناسب و خطرناک است. توصیه‌های تغذیه‌ای بر اساس نوع و مرحله نارسایی کلیه و همچنین وضعیت دیالیز تفاوت اساسی دارد؛ بنابراین قبل از هرگونه افزایش در مصرف پروتئین، حتماً با پزشک متخصص یا کارشناس تغذیه مشورت کنید.»

سوابق علمی دکتر آلوک چوپرا

دکتر آلوک چوپرا از متخصصان برجسته قلب و عروق در دهلی نو با بیش از ۴ دهه تجربه درمانی است. وی دوره‌های پزشکی عمومی (MBBS) و تحصیلات تکمیلی تخصصی خود را در کالج پزشکی مولانا آزاد (Maulana Azad Medical College) دهلی نو به پایان رسانده و عضو کالج سلطنتی پزشکان لندن (MRCP) است. او پس از گذراندن دوره رزیدنتی در بیمارستان GB Pant دهلی نو، به عنوان مدرس در بخش قلب دانشکده تحصیلات تکمیلی سلطنتی پزشکی در بیمارستان همرسمیت لندن (Hammersmith Hospital) فعالیت داشته و تخصص وی بر بیماری‌های قلب و سیستم گردش خون متمرکز است.

یادداشت: این گزارش صرفاً جنبه آگاهی‌بخشی عمومی داشته و نباید به عنوان توصیه‌های قطعی جایگزین مشاوره‌های پزشکی در نظر گرفته شود.

منبع خبر: هندوستان تایمز (Hindustan Times)