یک کشف نگران کننده؛ ارتباط داروهای کاهش وزن با از دست دادن ناگهانی بینایی!

داروهای جدید و محبوب کاهش وزن و کنترل دیابت مثل اوزمپیک و مونجارو زندگی میلیون ها نفر را تغییر داده اند. اما تحقیقات جدیدی که منتشر شده، یک هشدار جدی را مطرح می کند. آیا این داروهای پرطرفدار می توانند باعث از دست دادن ناگهانی بینایی شوند؟

ارتباط نگران کننده داروهای کاهش وزن با از دست دادن ناگهانی بینایی

به گزارش بخش اخبار سلامت خانه مهتاب از The Conversation، داروهایی مثل اوزمپیک (Ozempic)، وگووی (Wegovy) و مونجارو (Mounjaro) که با نام های علمی سماگلوتید (semaglutide) و تیرزپاتید (tirzepatide) شناخته می شوند، روش درمان دیابت و چاقی را در سراسر جهان متحول کرده اند. این داروها که در مجموع به عنوان آگونیست های GLP-1 شناخته می شوند، عملکرد هورمونی مشابه GLP-1 را تقلید می کنند. این فرایند باعث کاهش اشتها و علاقه به غذا می شود، به افراد در کاهش وزن کمک می کند و سطح قند خون را نیز کنترل می کند. اما دو مطالعه جدید که امروز منتشر شده اند، نشان می دهند که افرادی که از این داروها استفاده می کنند، ممکن است با خطر اندکی افزایش یافته در ابتلا به بیماری های جدی چشمی و از دست دادن بینایی مواجه شوند.

سکته چشمی چیست و چه آسیبی می تواند وارد کند؟

نوروپاتی ایسکمیک قدامی غیر شریانی یا NAION، یک بیماری چشمی نادر اما مخرب است که زمانی رخ می دهد که جریان خون به عصب بینایی به طور ناگهانی کاهش یا مسدود شود. به این وضعیت، «سکته چشمی» نیز گفته می شود. علت دقیق NAION هنوز نامشخص است و در حال حاضر هیچ درمانی برای آن وجود ندارد. افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض خطر ابتلا به NAION هستند. برخلاف سایر بیماری های چشمی که به تدریج پیشرفت می کنند، NAION باعث از دست رفتن ناگهانی و بدون درد بینایی می شود. بیماران معمولا زمانی متوجه این وضعیت می شوند که از خواب بیدار شده و می بینند که بینایی خود را در یک چشم از دست داده اند. بینایی در طی چند هفته بدتر شده و سپس به آرامی تثبیت می شود. بهبود بینایی متغیر است، اما حدود ۷۰% از افراد هیچ بهبودی را در بینایی خود تجربه نمی کنند.

نتایج تحقیقات قبلی در مورد این داروها

یک مطالعه قبلی در سال ۲۰۲۴ نشان داد که شرکت کنندگانی که برای دیابت از سماگلوتید استفاده می کردند، چهار برابر بیشتر در معرض ابتلا به NAION بودند. برای افرادی که از این دارو برای کاهش وزن استفاده می کردند، این خطر تقریبا هشت برابر بیشتر بود. در ماه ژوئن، آژانس دارویی اروپا نتیجه گیری کرد که NAION یک عارضه جانبی «بسیار نادر» از داروهای حاوی سماگلوتید است: به طور میانگین یک مورد در هر ۱۰ هزار نفر. این آژانس برای اولین بار از تنظیم کنندگان دارویی، اکنون از شرکت ها می خواهد که NAION را به عنوان یک خطر مستند شده در برچسب محصولات خود ذکر کنند. با این حال، مطالعات اخیر نشان می دهند که ممکن است خطرات کمتر از آن چیزی باشد که در ابتدا تصور می شد. علاوه بر NAION، شواهدی نیز وجود دارد که نشان می دهد داروهای GLP-1 می توانند بیماری چشمی دیابتی، که به عنوان رتینوپاتی دیابتی نیز شناخته می شود، را بدتر کنند. این وضعیت زمانی رخ می دهد که سطوح بالای قند خون به رگ های خونی کوچک در شبکیه آسیب می رساند و می تواند منجر به از دست رفتن بینایی شود.

مطالعات جدید چه می گویند؟

دو مطالعه جدید که اخیرا منتشر شده اند، وضعیت افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ را در ایالات متحده طی دو سال بررسی کردند. این مطالعات سوابق پزشکی ۱۵۹ هزار تا ۱۸۵ هزار نفر را مورد بررسی قرار دادند. یکی از این مطالعات نشان داد که سماگلوتید یا تیرزپاتید با خطر متوسط تری از ابتلا به NAION نسبت به آنچه قبلا تصور می شد، مرتبط است. از ۱۵۹ هزار نفر مبتلا به دیابت نوع ۲ که از این داروها استفاده می کردند، ۳۵ نفر (۰.۰۴%) به NAION مبتلا شدند، در مقایسه با ۱۹ بیمار (۰.۰۲%) در گروه مقایسه. محققان همچنین خطر افزایش یافته ابتلا به “سایر اختلالات عصب بینایی” را نیز پیدا کردند. با این حال، مشخص نیست که این اختلالات چه مواردی را شامل می شوند، زیرا کدهای سوابق پزشکی مورد استفاده، جزئیات بیشتری را مشخص نکرده بودند. بر خلاف این، مطالعه دوم هیچ افزایش خطری در ابتلا به NAION در میان کسانی که از داروهای GLP-1 استفاده می کردند، پیدا نکرد. با این حال، محققان در این مطالعه افزایش اندکی در تعداد افرادی که به رتینوپاتی دیابتی مبتلا می شدند، در میان کسانی که داروهای GLP-1 برایشان تجویز شده بود، پیدا کردند. اما به طور کلی، شرکت کنندگان در گروه داروهای GLP-1، عوارض تهدید کننده بینایی کمتری مرتبط با رتینوپاتی دیابتی خود داشتند و نیاز به درمان های تهاجمی چشمی کمتری نسبت به گروهی که از سایر داروهای دیابت استفاده می کردند، پیدا کردند. برای درک چگونگی تاثیر داروهای GLP-1 بر عوارض چشمی، مطالعات بیشتری لازم است. یک کارآزمایی بالینی پنج ساله در حال حاضر در حال بررسی اثرات بلند مدت سماگلوتیدها و بیماری چشمی دیابتی در ۱۵۰۰ نفر است که باید اطلاعات بیشتری در مورد خطرات چشمی در آینده به ما بدهد.

این نتایج برای استفاده کنندگان از داروهای GLP-1 چه معنایی دارد؟

NAION یک بیماری جدی است. اما ما باید بین این خطرات و مزایای داروهای GLP-1 در درمان دیابت، درمان چاقی، کاهش خطرات حملات قلبی و افزایش طول عمر، تعادل برقرار کنیم. نکته کلیدی در تصمیم گیری آگاهانه و شناسایی سطوح مختلف خطر است. افرادی که چندین عامل خطر برای NAION دارند، مانند آپنه خواب، فشار خون بالا و دیابت، باید قبل از شروع این داروها، با پزشک خود مشورت کنند. “سر عصب بینایی متراکم” نیز یک عامل خطر برای NAION است. این یک ویژگی آناتومیک است که در آن رگ های خونی در سر عصب بینایی به صورت فشرده کنار هم قرار گرفته اند. افرادی که سر عصب بینایی متراکم دارند نیز باید قبل از شروع داروهای GLP-1، با دقت بیشتری به این مسئله فکر کنند. اگرچه NAION می تواند بدون هشدار حمله کند، اما معاینات منظم و جامع چشم توسط اپتومتریست یا چشم پزشک شما هنوز هم اهداف مهمی را دنبال می کند. آنها می توانند سایر مشکلات چشمی مرتبط با دارو، از جمله بدتر شدن رتینوپاتی دیابتی را تشخیص دهند و بیمارانی را که سر عصب بینایی متراکم دارند، شناسایی کنند. همچنین مهم است که به آنها اطلاع دهید که از داروهای GLP-1 استفاده می کنید تا آنها بتوانند به طور دقیق سلامت چشم شما را تحت نظر داشته باشند. تحقیقات جدید همچنین نشان می دهند که بهبود سلامت قلب شما می تواند به کاهش خطرات ابتلا به NAION کمک کند. این شامل مدیریت صحیح فشار خون بالا، دیابت و کلسترول می شود – همه اینها شرایطی هستند که رگ های خونی کوچک تغذیه کننده عصب بینایی را به خطر می اندازند. مطالعات همچنین نشان می دهند که بیمارانی که مشکلات قلبی دارند و به درستی به نسخه داروهای خود پایبند هستند، خطرات کمتری برای NAION نسبت به کسانی که این کار را نمی کنند، دارند. پزشکان باید خطرات NAION را در طول تصمیم گیری برای تجویز دارو مورد بحث قرار دهند و با ارائه دهندگان خدمات مراقبت از چشم همکاری کنند تا به طور منظم بیماری چشمی دیابتی را نظارت کنند. بیماران به دستورالعمل های واضحی برای جستجوی فوری کمک پزشکی در صورت از دست دادن ناگهانی بینایی و نیاز به معاینات منظم چشم نیاز دارند. درمان تهاجمی آپنه خواب و سایر بیماری های قلبی نیز ممکن است به کاهش خطرات NAION کمک کند. اما در حال حاضر، نیاز مداومی به تحقیقات بیشتر برای درک چگونگی تاثیر داروهای GLP-1 بر چشم وجود دارد.