کاهش زوال عقل با محدود کردن ساعات غذا خوردن؛ کشف جدید محققان درباره سلامت مغز

مطالعات اولیه نشان می‌دهد سالمندانی که حداقل چهار ساعت قبل از رفتن به خواب از خوردن غذا خودداری می‌کنند، در آزمون‌های حل مسئله و عملکرد شناختی عملکرد به مراتب بهتری از خود نشان می‌دهند.

به گزارش خانه مهتاب به نقل از گاردین (The Guardian)، محققان می‌گویند محدود کردن زمان صرف غذا و میان‌وعده‌ها به یک پنجره ۹ ساعته و پرهیز از خوردن غذا تا چهار ساعت قبل از خواب می‌تواند به جلوگیری از زوال شناختی (افت قدرت مغز) در سنین بالا کمک کند.

یک مطالعه آزمایشی روی زنان مسن مبتلا به اضافه وزن یا چاقی نشان داد در مهارت‌های ذهنی افرادی که در طول یک دوره زمانی محدود غذا می‌خوردند، در مقایسه با کسانی که وعده‌های غذایی خود را در طول زمان طولانی‌تری پخش می‌کردند، نشانه‌هایی از بهبود مشاهده شده است.

با توجه به تعداد شرکت‌کنندگان در این کارآزمایی، این یافته‌ها مقدماتی محسوب می‌شوند؛ اما در صورت تایید در مطالعات بزرگ‌تر، این پژوهش نشان می‌دهد که افراد می‌توانند با غذا خوردن در یک پنجره زمانی نسبتاً محدود و پرهیز از غذا خوردن در ساعات پایانی شب، از توانایی‌های شناختی خود محافظت کنند.

تاثیر رژیم محدود به زمان (TRE) بر پیشگیری از زوال عقل

پروفسور سو شاپس (Sue Shapses)، دانشمند علوم تغذیه در دانشگاه راتگرز نیوجرسی آمریکا، گفت که کاهش وزن به تنهایی می‌تواند به کند کردن افت عملکرد شناختی در سنین بالا کمک کند، اما ممکن است برای افرادی که خارج از یک پنجره هشت تا نه ساعته غذا نمی‌خورند و چهار ساعت قبل از خواب خوردن را متوقف می‌کنند، «مزایای اضافی» وجود داشته باشد.

زوال عقل (دمانس) علت اصلی مرگ‌ومیر در بریتانیا و هفتمین علت مرگ در سراسر جهان است که سالانه منجر به نزدیک به ۲ میلیون مرگ در سطح جهان می‌شود. برخی از عوامل خطر مانند سن و ژنتیک غیرقابل اجتناب هستند، اما کارشناسان بر این باورند که نزدیک به نصف موارد مبتلایان را می‌توان از طریق تغییر در سبک زندگی سالم پیشگیری یا به تاخیر انداخت. چاقی در میان‌سالی می‌تواند خطر ابتلا به زوال عقل در سنین بالاتر را تا ۳۰ درصد افزایش دهد.

جزئیات کارآزمایی بالینی و نتایج آزمون‌های شناختی

پروفسور شاپس یک کارآزمایی بالینی کوچک انجام داد که در آن ۴۷ زن ۵۰ تا ۷۹ ساله مبتلا به اضافه وزن یا چاقی تشویق شدند تا به مدت شش ماه ۵۰۰ کالری از رژیم غذایی روزانه خود کم کنند. در این گروه، به ۲۶ نفر توصیه شد که فقط در یک پنجره ۹ ساعته غذا بخورند. به طور معمول، این به معنای غذا خوردن بین ساعت ۱۰ صبح تا ۶ بعد از ظهر بود، در حالی که بقیه داوطلبان وعده‌های غذایی خود را در طول حدود ۱۲ ساعت پخش کردند.

در پایان این کارآزمایی، هر دو گروه کاهش وزن مشابهی با میانگین حدود ۷ کیلوگرم (۱۵ پوند) داشتند. اما آزمون‌های شناختی و حافظه نشان داد افرادی که غذا خوردن خود را به پنجره زمانی محدود اختصاص داده بودند، در آزمون‌های برنامه‌ریزی فضایی و حل مسئله عملکرد بهتری نسبت به دیگران داشتند. همچنین نشانه‌هایی وجود داشت که آن‌ها خطاهای کمتری در تست‌های حافظه و یادگیری مرتکب شدند، اگرچه در برخی تست‌های چندوظیفگی و زمان واکنش، هر دو گروه عملکرد یکسانی داشتند.

سازوکار ریتم شبانه‌روزی و متابولیسم در بهبود سلامت مغز

پروفسور شاپس این تاثیرات را «متوسط» نامید، اما گفت این نتایج نشان می‌دهد که رژیم غذایی محدود به زمان (TRE) ممکن است توانایی افراد را برای به خاطر آوردن اطلاعات جهت انجام کارهای روزمره بهبود بخشد و خطاهای مرتبط با حافظه، توجه و حل مسئله را کاهش دهد. جزئیات این پژوهش در کنفرانس Nutrition 2026 (نشست سالانه انجمن تغذیه آمریکا در مریلند) ارائه شد.

محققان اکنون قصد دارند بررسی کنند که چرا توجه به زمان غذا خوردن، به اندازه نوع ماده غذایی مصرفی اهمیت دارد. این فواید می‌تواند ناشی از تعامل پیچیده میان ریتم شبانه‌روزی (ساعت بیولوژیک بدن)، متابولیسم و سوخت‌وساز و کاهش التهاب باشد.

در بسیاری از کشورها، از جمله بریتانیا و ایالات متحده، مصرف غذا در یک بازه زمانی ۱۴ ساعته رایج است که تنها ۱۰ ساعت روزه‌داری شبانه بدون غذا باقی می‌گذارد. اما تحقیقات به مزایای بهداشتی واضح ناشی از افزایش زمان روزه‌داری متناوب و شبانه اشاره دارد. یک بررسی که در ماه ژانویه منتشر شد نشان داد پایان دادن به غذا خوردن قبل از ساعت ۷ بعد از ظهر با بهبودهای چشمگیری در وزن بدن، شاخص توده بدنی (BMI)، دور کمر، فشار خون و شاخص‌های سلامت متابولیک همراه است.

دیدگاه متخصصان تغذیه درباره محدود کردن ساعات مصرف غذا

پروفسور وندی هال (Wendy Hall)، رئیس علوم تغذیه در کینگز کالج لندن که در این مطالعه نقشی نداشته است، گفت که محدود کردن زمان صرف غذا به یک پنجره زمانی کوتاه می‌تواند مزایای متعددی برای مغز داشته باشد.

او گفت: «رژیم محدود به زمان یک رویکرد معقول برای پشتیبانی از سلامت شناختی در افراد میان‌سال و مسن دارای اضافه وزن است؛ نه تنها به این دلیل که می‌تواند به مدیریت وزن کمک کند، بلکه به این دلیل که پرهیز از مصرف وعده‌های غذایی سنگین در اواخر عصر ممکن است کنترل قند خون، عملکرد عروقی و کاهش التهاب را بهبود بخشد.»

هال با این حال هشدار داد که این یافته‌ها مقدماتی هستند و دیدن مطالعه کامل ارزیابی‌شده توسط همتایان (Peer-reviewed) برای تعیین اینکه آیا هرگونه بهبودی از نظر بالینی معنادار بوده است یا خیر، اهمیت زیادی دارد.