معجزه پتاسیم برای سلامت کلیه‌ها؛ ماده مغذی حیاتی که باید بیشتر مصرف کنید

بسیاری از افراد توجه زیادی به تأثیر عادات و سبک زندگی بر سلامت کلیه‌ها ندارند، اما انتخاب‌های غذایی شما تأثیر بسیار عمیقی بر عملکرد این ارگان‌های حیاتی می‌گذارند. کلیه‌ها با فیلتر کردن خون، مواد زائد و مایعات اضافی را از بدن دفع می‌کنند. آن‌ها همچنین نقش کلیدی در حفظ تعادل مناسب آب، نمک‌ها و املاح معدنی مانند سدیم، فسفر، کلسیم و پتاسیم در خون ایفا می‌کنند. این تعادل به عملکرد صحیح اعصاب، عضلات و بافت‌های بدن کمک می‌کند. علاوه بر این، کلیه‌ها هورمون‌هایی تولید می‌کنند که در تنظیم فشار خون و تولید گلبول‌های قرمز نقش دارند.

به گزارش خانه مهتاب به نقل از منبع خبر EatingWell، عادات تغذیه‌ای مناسب نه‌تنها به حفظ عملکرد کلیه‌ها کمک می‌کنند، بلکه در مدیریت سایر بیماری‌هایی که خطر ابتلا به بیماری‌های کلیوی را افزایش می‌دهند نیز مؤثر هستند. دکتر لورن رینگ، متخصص بیماری‌های کلیوی (نفرولوژیست) می‌گوید: «برخی از عوامل اصلی ابتلا به بیماری‌های کلیوی در جامعه عبارتند از دیابت، فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی و چاقی. یک راهکار عالی برای مدیریت این شرایط و پیشگیری از بروز مشکلات کلیوی، پیروی از یک رژیم غذایی سالم است.» اما اگر فضولید بدانید کدام ماده مغذی نقش پررنگ‌تری برای کلیه‌ها دارد، متخصصان پاسخ می‌دهند: پتاسیم.

فهرست عناوین این مقاله

• پتاسیم و حفظ فشار خون در محدوده سالم
• کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن کلیوی
• کاهش احتمال تشکیل سنگ کلیه
• توصیه‌های کاربردی متخصصان برای سلامت کلیه‌ها

۱. حفظ و تنظیم فشار خون در محدوده سالم

پیروی از یک رژیم غذایی سرشار از پتاسیم می‌تواند راهکاری کاملاً مؤثر برای کاهش فشار خون در بزرگسالان مبتلا به هایپرتنشن (فشار خون بالا) و حتی افراد سالم باشد. جن هرناندز، متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی کلیه می‌گوید: «این موضوع برای سلامت کلیه‌ها اهمیت حیاتی دارد، زیرا فشار خون بالا دومین علت اصلی ابتلا به بیماری مزمن کلیوی (CKD) است و افرادی که دچار مشکلات کلیوی هستند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به فشار خون بالا قرار دارند.»

فشار خون بالا می‌تواند به سیستم تصفیه و فیلتراسیون کلیه‌ها آسیب بزند و در نتیجه توانایی کلیه‌ها را در دفع مواد زائد و مایعات اضافی کاهش دهد. تجمع مایعات اضافی نیز به نوبه خود باعث افزایش بیشتر فشار خون شده و یک چرخه ناایمن و معیوب ایجاد می‌کند. دکتر رینگ تأکید می‌کند که نگه داشتن فشار خون در محدوده سالم (با هدف کمتر از ۱۳۰/۸۰ یا حتی ۱۲۰/۸۰ میلی‌متر جیوه) بخش مهمی از برنامه‌های مراقبت از کلیه‌ها است.

۲. کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن کلیوی

افراد سالمی که پتاسیم بیشتری مصرف می‌کنند، در آینده کمتر در معرض خطر ابتلا به بیماری مزمن کلیوی قرار می‌گیرند. هرناندز به یک مطالعه مشاهداتی اشاره می‌کند که بیش از ۳۰۰ هزار فرد بدون سابقه بیماری کلیوی را مورد بررسی قرار داده است.

هرناندز می‌گوید: «محققان دریافتند افرادی که بیشترین میزان دریافت پتاسیم را در رژیم غذایی خود داشتند، ۲۰ درصد کمتر با خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن کلیوی مواجه شدند.»

البته شرایط برای افرادی که از قبل به بیماری مزمن کلیه مبتلا هستند اندکی پیچیده‌تر است. کلیه‌هایی که دچار اختلال عملکرد هستند ممکن است در دفع پتاسیم و مایعات اضافی از خون دچار مشکل شوند و لازم باشد مصرف این ماده را محدود کنند. در مقابل، برخی دیگر از بیماران کلیوی ممکن است با افت سطح پتاسیم مواجه شده و نیاز به افزایش دریافت آن داشته باشند.

دکتر رینگ هشدار می‌دهد: «اگر سطح پتاسیم خون بیش از حد بالا برود، می‌تواند باعث حالت تهوع، ضعف عضلانی و حتی مرگ شود. اگر در مورد ضرورت محدودیت مصرف پتاسیم تردید دارید، حتماً پیش از هر اقدامی با پزشک معالج خود مشورت کنید.»

۳. کاهش احتمال تشکیل سنگ کلیه

مصرف میوه‌ها و سبزیجات سرشار از پتاسیم یا استفاده از مکمل‌های پتاسیم می‌تواند به کاهش تشکیل سنگ کلیه کمک کند. میوه‌ها و سبزیجاتی که حاوی آب فراوان هستند حجم ادرار را افزایش داده و از رسوب املاح و تشکیل سنگ جلوگیری می‌کنند. همچنین تحقیقات نشان می‌دهند مکمل‌های پتاسیم سیترات باعث افزایش میزان سیترات ادرار می‌شوند؛ ماده‌ای که به گفته هرناندز «مانع از تشکیل کریستال‌های اگزالات کلسیم و فسفات کلسیم می‌شود.»

مصرف تنوعی از خوراکی‌های گیاهی در طول روز علاوه بر تأمین نیاز بدن به پتاسیم و سایر مواد مغذی، از سایر جنبه‌های سلامتی مانند سلامت میکروبیوم روده و سلامت قلب نیز پشتیبانی می‌کند.

نکات و توصیه‌های کلیدی متخصصان برای حفظ سلامت کلیه‌ها

تغذیه نقش بسیار پررنگی در سلامت کلیه‌ها دارد، اما عوامل دیگری نیز در این مسیر مؤثرهستند. در ادامه مهم‌ترین توصیه‌های متخصصان برای حفظ سلامت کلیه‌ها آورده شده است:

• مصرف مواد غذایی سرشار از پتاسیم: خوراکی‌هایی مانند سیب‌زمینی، آووکادو، گوجه‌فرنگی و حبوبات را در برنامه غذایی خود بگنجانید. هرناندز می‌گوید: «سیب‌زمینی یک منبع فوق‌العاده از پتاسیم است؛ یک سیب‌زمینی تنوری متوسط نزدیک به ۱۰۰۰ میلی‌گرم پتاسیم دارد.»
• مراقبت از سلامت عمومی بدن: سلامت کلیه‌ها پیوند تنگاتنگی با سلامت کل بدن دارد، زیرا کلیه‌ها با کارکرد سایر ارگان‌ها در ارتباط هستند. دکتر رینگ می‌گوید: «علاوه بر رژیم غذایی سالم، داشتن فعالیت بدنی، کنترل وزن، حفظ فشار خون و قند خون در سطح نرمال و پرهیز از دخانیات و سایر مواد مضر بسیار حیاتی است.»
• احتیاط در مصرف داروهای بدون نسخه: برخی داروها می‌توانند به کلیه‌ها آسیب بزنند. دکتر رینگ توصیه می‌کند: «اگر به طور مرتب از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند بروفن استفاده می‌کنید، حتماً وضعیت سلامت کلیه‌های خود را زیر نظر پزشک بررسی کنید.»
• دقت در مصرف مکمل‌ها و داروهای گیاهی: به گفته دکتر رینگ، این محصولات گاهی حاوی ناخالصی‌ها و آلاینده‌هایی هستند که باعث آسیب کلیوی می‌شوند.
• مدیریت و کنترل قند خون: ابتلا به دیابت علت اصلی بیماری‌های مزمن کلیوی است؛ بنابراین نگه داشتن قند خون در محدوده نرمال تأثیر بسزایی در پیشگیری از مشکلات کلیه دارد.
• کنترل فشار خون بالا: فشار خون کنترل‌نشده به عروق کلیه آسیب زده و خطر ابتلا به بیماری‌های کلیوی را افزایش می‌دهد.